19th. Advanced Course of the Archives Jean Piaget
Thinking, Reasoning, and Development
J30 June - 2 July 2010
University of Geneva, Switzerland
" فکر کردن، استدلال کردن و توسعه [1] "
گزارشی از نوزدهمین دوره پیشرفته معرفتشناسی سازاگرا
دانشگاه ژنو، آرشیو پیاژه: 30 ژوئن.-2 ژوئیه 2010
نوشته: دکتر فریده مشایخ
f.mashayekh @ pedagogy.ir
یکی از مهمترین جنبههای نظریه ژان پیاژه، معرفت شناس سوئیسی (1980-1896) و موسس مرکز بينالمللی معرفتشناسی ژنتیک در ژنو (1955)، درک چگونگی توسعه شناخت در افراد و فرایند گذار از یک سطح شناختی به سطح پیچیدهتر است. از نظر پیاژه شناخت یک وضعیت ثابت نیست، بلکه یک فرایند سازگارسازی مداوم و در حال تغییر است. از این رو شناخت برای پیاژه از زاویه توسعه فکر کردن و استدلال کردن، در طی گذر از مراحل سهگانهء حسی-حرکتی به عملیات عینی و در نهایت عملیات انتزاعی و منطقی-ریاضی، مورد مطالعه قرار گرفته است. از نظر وی شناخت یک فرایند است که نه به آغاز و نه به پایان مطلق آن میتوان رسید. از این رو ، با توجه به محوریت توسعه منطقی در فرایند "شدن" به جای "بودن"، نظریه او از دیدگاه علم و هنر یاددهی-یادگیری، در برگیرنده حوزه گسترده سازاگرائی شناختی (cognitive constructivism) است، که روانشناسی توسعه(developmental psychology) بخشی از آن را تشکیل میدهد. برای پیاژه استدلال کردن معادل با هوشمندانه فکرکردن، یعنی از قواعد منطق صوری پیروی نمودن ،است.
از دیدگاه پیاژه امر آموزش، به علت پیچیدگی، میتواند هم مسئول "بهترین" و هم مسئول "بدترین" وضعیت باشد. حالت "بهترین" وضعیتی است که آموزش به فرد یادگیرنده امکان میدهد از نقطه شروع فاصله گرفته و نسبت به عینیت و تجربه کردن گشادهرو باشد. و "بدترین" وضعیت هنگامی است که آموزش امکان گشودگی را فراهم نمیکند و زندان خودمداری و اقتدار میگردد. غایت آموزش را در آزادسازی انسان از خودمداری و فراهم ساختن امکان ارتقاء، فرا رفتن و یادگیری مداوم باید جستجو کرد.
این دیدگاه فراکنشی منشاء بحثهای-همچنان-ادامهدار درباره ماهیت و ریشههای شناخت و عقلانیت انسان از زوایای گوناگون علوم شناختی قرار گرفته است. طبق مطالعات انجام گرفته طی سه دهه گذشته (www.archivespiaget.ch) ، بر مبنای دیدگاه کلاسیک پیاژه، توانایی استدلال منطقی در کودکان خیلی زودتر از مرحله عملیات صوری که توسط پیاژه اعلام شده بود (12 تا 15 سالگی) ، گزارش شده است. با گسترش و شکوفائی پژوهشهای تجربی نو "پسا- پیاژه [2] " پژوهشگران به تدوین نظریههای جدید دست یافتهاند ،از جمله "نظریه دوذهن [3] " .با توجه به غنا و تنوع پژوهشهای تجربی انجام گرفتهء مرتبط با نظریه پیاژه ، آرشیو پیاژه-که بعداز درگذشت وی، در دانشگاه ژنو تاسیس شده است-در پاسداری از خواستگاه وی، هر دو سال یکبار برای علاقهمندان متخصص از جمله دانشگاهیان، پژوهشگران، دانشجویان تحصیلات تکمیلی به ویژه دانشجویان دکتری، فرصت تبادل شناخت و برقراری گفتوگو با صاحبنظران را در مقیاس جهانی فراهم ساخته است.در این باره ،تا سال 2009 میلادی هیجده دوره پیشرفته(آموزشی- پژوهشی )بوسیله آرشیو پیاژه برگزار شده است.
در تیرماه 1389 (ژوئیه 2010 میلادی) نوزدهمین دوره پیشرفته آرشیو پیاژه، از تاریخ 30 ژوئن تا2 ژوئیه 2010 ، در دانشگاه ژنو برگزار شد و موضوع آن به "فکرکردن، استدلال کردن و توسعه" اختصاص داشت. این دوره در دو بخش سخنرانی و پوسترخوانی به شرح زیر برگزار شد:
1- سخنرانی
در بخش سخنرانی 13 عضو هیات علمی از دانشگاههای ایالات متحده (از جمله تمپل، کلرادو، کرنل و کارنگی- ملون)، انگلستان (کمبریج و لنکستر)، کانادا، ژاپن، فرانسه، سوئیس و اسپانیا آخرین یافتههای پژوهشهای تجربی خود را عرضه نمودند.
موضوعهای مورد بررسی بیشتر بر فرایندهای دوگانه فکرکردن و استدلال کردن تحلیلی-منطقی [4] و شهودی [5] متمرکز بود.
2- پوسترخوانی
در این بخش یافتههای پژوهشهای تجربی دانشجویان دکترا، جمعا به تعداد 23 پوستر در زمینههای استدلال و تصمیمگیری؛ و آموزش و توسعه شناختی با حضور دانشجویان عرضه و مورد پرسش و پاسخ قرار گرفت. برای اطلاع بیشتر و دسترسی به متن مقالات و پوسترهای ارائه شده در این دوره میتوان به سایت آرشیو پیاژه مراجعه نمود:
. www.archivespiaget.ch
[1] - Thinking, Reasoning, and development
[2] - post-Piaget
[3] - Two minds theory
[4] - analytic – logic thinking
[5] -intuitive-heuristic thinking
Full text: PDF